Татары, проживающие в Китае: язык и фольклор = Кытайда яшәүче татарлар: тел һәм фольклор: монография
 
 
ISBN: 978-5-00019-180-4
УДК: 811.512.145
ББК: 81.2Тат-2
 
Number of pages: 344
 

No view is available.

Bibliographic description

Annotation

Монографиядә Кытайда яшәүче татарларның мөһаҗирлек тарихына, хәзерге яшәешенә гомуми күзәтүләр ясала, диаспорада сакланып калган һәм актив кулланылышта булган татар сөйләме хәзерге татар әдәби теле һәм аның сөйләшләре, тел тарихы, тугандаш төрки телләр (уйгыр, казах телләре) белән чагыштырма планда фәнни-гамәли яктан комплекслы тикшерелә, халык авыз иҗаты үрнәкләре гыйльми әйләнешкә кертелә. Хезмәт Казан федераль университеты укытучылары һәм студентлары тарафыннан 2009–2013 нче елларда Өремче, Голҗа шәһәрләренә оештырылган экспедиция материалларына нигезләнеп язылды.
Китап тел белгечләре, фольклорчылар, югары уку йортлары студентлары һәм, гомумән, татар теле, диаспора тарихы белән кызыксынучы киң катлам укучылар өчен тәкъдим ителә.

Contents

Список литературы

Мөхәррир сүзе......3
Без Кытайда эзлебез......5
Кереш......8
Кытайда яшәүче татарлар: үткәне һәм бүгенгесе......12
Тарихка бер караш......12
Кытайда татар мәктәпләре (ХIХ гасыр ахыры – ХХ гасыр башы)......16
Кытайда яшәүче татарларның сөйләме......21
Сөйләмнең грамматик үзенчәлекләре......27
Исем......27
Исемнәрнең ясалышы......27
Исемнең грамматик үзенчәлекләре......31
Сыйфат......37
Сыйфатларның ясалышы......38
Сыйфат дәрәҗәләре......40
Алмашлык......41
Зат алмашлыклары......41
Күрсәтү алмашлыклары......44
Билгеләү алмашлыклары......45
Сорау алмашлыклары......46
Юклык алмашлыклары......47
Сан......48
Рәвеш ......51
Рәвешләрнең ясалышы......51
Рәвешләрнең лексик-грамматик үзенчәлекләре......53
Фигыль ......54
Фигыльләрнең ясалышы......54
Затланышлы фигыльләр......57
Хикәя фигыль......57
Шарт фигыль......67
Боерык фигыль......68
Теләк фигыль......70
Затланышсыз фигыльләр......71
Сыйфат фигыль......71
Хәл фигыль......74
Исем фигыль......77
Инфинитив......79
Юнәлеш категориясендәге үзенчәлекләр......80
Эшнең үтәлү дәрәҗәсен белдерү......83
Ярдәмлек сүзләр......86
Бәйлекләр һәм бәйлек сүзләр......86
Теркәгечләр......87
Хәбәрлек һәм модаль сүзләр......89
Кисәкчәләр......90
Сөйләмнең лексик-семантик үзенчәлекләре......92
Туганлыкны, кардәшлекне белдерә торган сүзләр......94
Тормыш-көнкүреш белән бәйле сүзләр......96
Ризык атамаларын белдерә торган сүзләр......102
Тән төзелеше белән бәйле сүзләр......109
Табигать белән бәйле сүзләр......112
Үсемлек атамалары......112
Хайван, кош-корт атамалары......118
Вакыт төшенчәсен белдерә торган сүзләр......121
Кеше исемнәре......123
Сөйләмдәге сүзләрнең килеп чыгышы ягыннан үзенчәлекләре......127
Гарәп-фарсы алынмалары......128
Алынмаларның фонетик үзләштерелеше......130
Гарәп һәм фарсы алынмаларына грамматик характеристика......135
Гарәби һәм фарсы чыгышлы исемнәр......136
Гарәп һәм фарсы компонентлы сыйфатлар......143
Гарәп һәм фарсы компоненты белән ясалган фигыльләр......149
Гарәп һәм фарсы компонентлы рәвешләр......155
Алмашлыклар составында гарәп һәм фарсы алынмалары......159
Ярдәмлек сүзләре составында гарәп һәм фарсы компонентлары......161
Кытай алынмалары......168
Рус-европа алынмалары......172
Сөйләм үрнәкләре......178
Кытайда яшәүче татарларның йолалары......207
Халык авыз иҗаты......228
Мәкаль һәм әйтемнәр......228
Сынамышлар, ышанулар, төш юраулар......231
Җырлар......232
Мифологик легендалар......277
Йомгак......297
Татар эзләре буйлап......307
Әдәбият......314
Информантлар исемлеге......333

MARC record